Essays · Photography

Gabriele Basilico. Milano. Ritratti di fabbriche.

Một toà nhà cũng có khuôn mặt, nếu ta chịu nhìn.

Gabriele Basilico, Milano. Ritratti di fabbriche: ảnh đen trắng mặt tiền một nhà máy ở Milano dưới nắng gắt, bóng đổ sắc nét

PAC Milano · PAC Milano


Chân dung của nhà máy

Gabriele Basilico sinh năm 1944 ở Milano và mất năm 2013. Ông học kiến trúc trước khi chuyển sang nhiếp ảnh, và cái nhìn của người học kiến trúc đi theo ông suốt đời làm nghề: quan tâm tới khối, tới mặt tiền, tới cách một công trình đứng trong không gian.

Từ năm 1978 đến năm 1980, ông đi khắp vùng công nghiệp của Milano. Ông chụp những nhà máy còn đang hoạt động và những nhà máy đã bỏ hoang, những xưởng lớn và những xưởng nhỏ, những mặt tiền gạch, những cổng sắt, những ống khói.

Tên dự án là Milano. Ritratti di fabbriche, tức Milano. Chân dung các nhà máy. Chữ chân dung được chọn có chủ đích. Basilico không chụp nhà máy như bối cảnh cho một câu chuyện lao động. Ông chụp chúng như chủ thể, như người ta chụp một khuôn mặt.

Toàn bộ dự án là một cuộc khảo sát có hệ thống. Nó giống một tấm thẻ căn cước cho cả vùng công nghiệp của thành phố: từng công trình được ghi lại, từng cái một, trước khi thành phố thay đổi.

Nắng gắt, ngày nghỉ, không người

Basilico đặt cho mình những điều kiện rất chặt. Ông chụp vào những ngày có nắng rực, để bóng đổ thật sắc. Ông chụp vào ngày lễ và ngày nghỉ, khi đường phố không có xe và không có người.

Kết quả là những bức ảnh đen trắng rất tĩnh. Mặt tiền nhà máy hiện ra rõ ràng, chia thành những mảng sáng tối gọn gàng. Bóng của mái, của cột, của ống khói cắt lên tường như một nét vẽ. Không có gì chuyển động.

Sự vắng người ấy không làm ảnh trở nên lạnh lẽo. Nó làm công trình trở thành nhân vật duy nhất. Người xem không bị phân tâm bởi một chiếc xe, một người công nhân đi ngang. Chỉ còn hình khối và ánh sáng.

Ánh nắng gắt là một lựa chọn đáng chú ý. Nhiều nhiếp ảnh gia kiến trúc thích trời u ám để ánh sáng đều. Basilico làm ngược lại. Ông để ánh sáng mạnh làm lộ ra cái cốt lõi của kiến trúc, như cách một ngọn đèn chiếu thẳng làm lộ ra đường nét của một khuôn mặt.

Triển lãm năm 1983

Từ ngày 10 tháng 3 đến ngày 11 tháng 4 năm 1983, PAC, tức Padiglione d'Arte Contemporanea ở Milano, tổ chức triển lãm cá nhân của Basilico với dự án này. Một trăm bức ảnh được chọn từ hơn hai trăm tấm, in đen trắng khổ 30 x 40 cm.

Dự án cũng thành cuốn sách Milano, Ritratti di Fabbriche do nhà Sugarco Editore xuất bản, với các bài viết của Carlo Tognoli, Marco Romano và Carlo Bertelli.

PAC giới thiệu dự án như một sự gặp nhau giữa hai cách làm. Một bên là phương pháp tư liệu: chụp có hệ thống, bao quát cả một vùng đô thị. Một bên là cái nhìn diễn giải: dùng ánh sáng để làm lộ ra bản chất của kiến trúc. Chính sự gặp nhau ấy làm bộ ảnh vừa là hồ sơ, vừa là tác phẩm.

Cách làm này gợi nhớ tới Bernd và Hilla Becher với những tháp nước, cũng chụp kiến trúc công nghiệp một cách đều đặn. Nhưng nếu Bechers chọn trời xám để mọi công trình giống nhau về ánh sáng, Basilico chọn nắng gắt để mỗi công trình có một khuôn mặt riêng.

Một thành phố trước khi đổi khác

Cuối thập niên 1970, Milano vẫn là một thành phố công nghiệp. Trong những thập niên sau, nhiều nhà máy đóng cửa, bị phá đi hoặc chuyển đổi thành văn phòng, nhà ở, không gian văn hoá. Vùng công nghiệp Basilico chụp dần mất hình dạng cũ.

Vì vậy bộ ảnh, lúc đầu là một cuộc khảo sát, dần có thêm một lớp nghĩa khác. Nó ghi lại một thành phố đã từng như thế. Có những công trình giờ chỉ còn trong những tấm ảnh 30 x 40 cm ấy.

Basilico về sau chụp nhiều thành phố khác, và trở thành một trong những nhiếp ảnh gia đô thị quan trọng nhất của Ý. Nhưng khởi đầu là ở đây, trên những con phố vắng của Milano vào ngày nghỉ, trước những bức tường nhà máy trong nắng.



Thành viên Penta