Essays · Fashion as Design

MIYAKE ISSEY EXHIBITION: The Work of Miyake Issey.

Một mảnh vải phẳng chờ một cơ thể.

MIYAKE ISSEY EXHIBITION tại The National Art Center, Tokyo: áo của Issey Miyake trưng bày trong không gian triển lãm

Ba phòng ở Roppongi

MIYAKE ISSEY EXHIBITION: The Work of Miyake Issey mở tại The National Art Center, Tokyo, từ ngày 16 tháng 3 đến ngày 13 tháng 6 năm 2016, trong phòng trưng bày đặc biệt 2E. Bảo tàng tổ chức cùng Quỹ Miyake Issey, Miyake Design Studio và công ty Issey Miyake.

Triển lãm nhìn lại 45 năm làm việc của Miyake, tính từ năm 1970. Không gian chia làm ba phòng. Hai nhà thiết kế Tokujin Yoshioka và Taku Satoh dựng không gian ấy. Yoshioka làm riêng cho triển lãm một loại ma nơ canh gọi là Grid Body, thân người dựng bằng lưới, để áo đứng lên mà không cần một cơ thể đầy đặn.

Chi tiết này nói nhiều về cách nhìn của cả triển lãm. Ma nơ canh không đóng vai người mẫu. Nó chỉ là một khung đỡ, đủ để vải có chỗ rơi xuống. Người xem nhìn áo, không nhìn dáng người.

Ngoài phòng trưng bày còn có các buổi nói chuyện với những người từng làm việc cùng Miyake, và các buổi hướng dẫn xếp nếp, gấp áo, có buổi dành riêng cho học sinh tiểu học. Áo ở đây không chỉ để ngắm. Nó còn là một kỹ thuật có thể học bằng tay.

Từ bộ áo liền Tattoo đến Pleats Please

Phần đầu triển lãm đưa người xem về những năm 1970. Bộ áo liền Tattoo năm 1970 in hình lên vải ôm sát thân, như một lớp da thứ hai. Những bộ áo liền bằng vải lanh năm 1975 thì ngược lại: rộng, phẳng, gần như không có đường cong. Hai hướng ấy, sát và rộng, chạy suốt sự nghiệp của ông.

Năm 1984 có Waterfall Body, những thiết kế để vải đổ xuống theo trọng lực, gần như tự tìm hình dạng. Người làm áo không ép vải theo một khuôn. Họ để vải làm phần việc của nó.

Rồi đến những năm 1990 và các thiết kế xếp nếp. Năm 1993, Miyake ra dòng PLEATS PLEASE. Cách làm đảo ngược thói quen: áo được cắt và may trước, sau đó mới ép nếp bằng nhiệt. Nếp gấp vì thế ăn khớp với từng đường may. Áo nhẹ, gấp gọn được, giặt xong không cần là, và co giãn theo chuyển động của người mặc.

Nếp gấp ở đây không phải trang trí. Nó là cấu trúc. Nó cho phép một mảnh vải phẳng ôm lấy nhiều dáng người khác nhau mà không cần may đo cho từng người.

A-POC và 132 5.

Năm 1998, Miyake cùng kỹ sư Dai Fujiwara phát triển A-POC. Tên dự án là chữ viết tắt của A Piece of Cloth, một mảnh vải. Máy dệt kim làm ra một ống vải liền, trong đó đường viền của áo đã được dệt sẵn. Người mặc cắt theo đường ấy để lấy ra áo, váy, tất. Không cần may thêm nhiều. Người dùng tham gia vào việc làm ra chiếc áo của mình.

Năm 2010 có 132 5. ISSEY MIYAKE. Những chiếc áo này gấp lại thành hình phẳng, gần như một tờ giấy gấp. Khi nhấc lên, chúng mở thành áo có khối. Từ phẳng sang khối, rồi lại về phẳng. Chiếc áo tồn tại ở hai trạng thái.

Ba dự án ấy cách nhau nhiều năm, nhưng cùng hỏi một câu. Có thể làm ra một chiếc áo từ ít thao tác nhất không? Có thể để vải, nhiệt, máy móc và người mặc cùng làm phần việc của mình không?

Cách đặt câu hỏi này khiến Miyake thường được gọi là một nhà thiết kế nhiều hơn là một nhà tạo mốt. Ông làm việc với công nghệ dệt, với kỹ sư, với nhà máy. Cái đẹp đến sau, như một hệ quả.

Vì sao một triển lãm về áo lại giống một triển lãm về thiết kế

Nhiều triển lãm thời trang dựng áo như những bức tượng: ánh đèn mạnh, ma nơ canh cao, dáng đứng kịch tính. The Work of Miyake Issey chọn cách khác. Ma nơ canh lưới gần như biến mất. Áo trở thành một vật để quan sát cấu trúc: nếp đi thế nào, vải gấp thế nào, đường cắt nằm ở đâu.

Người xem đi qua ba phòng giống như đi qua một xưởng nghiên cứu hơn là một buổi trình diễn. Họ thấy một người đã dành gần nửa thế kỷ để thử đi thử lại cùng một ý: một mảnh vải, và cơ thể bên trong nó.

Issey Miyake mất năm 2022. Nhìn lại, triển lãm năm 2016 là một lần công việc của ông được đặt trọn trong một mạch ở Tokyo, thành phố ông gắn bó. Những người muốn xem Miyake đứng cạnh Rei Kawakubo và Yohji Yamamoto có thể đọc thêm Future Beauty, ba mươi năm thời trang Nhật. Áo vẫn còn đó, gấp gọn trong các kho lưu trữ, chờ lần mở ra tiếp theo.



Thành viên Penta