Essays · Fashion as Design
Future Beauty: 30 Years of Japanese Fashion.
Ba mươi năm, nhiều thế hệ, một câu hỏi về cái đẹp.
Lần đầu ở châu Âu
Future Beauty: 30 Years of Japanese Fashion mở tại Barbican Art Gallery ở London từ ngày 15 tháng 10 năm 2010 đến ngày 6 tháng 2 năm 2011. Barbican giới thiệu đây là triển lãm đầu tiên ở châu Âu khảo sát toàn diện thời trang tiên phong Nhật, từ đầu thập niên 1980 đến thời điểm ấy.
Triển lãm do Barbican Art Gallery và Kyoto Costume Institute cùng tổ chức. Giám tuyển là Akiko Fukai, giám đốc của viện. Wacoal là nhà tài trợ chính, Shiseido hỗ trợ thêm.
Kyoto Costume Institute là một viện ở Kyoto chuyên sưu tầm quần áo, phụ kiện và tư liệu thời trang phương Tây. Bộ sưu tập hiện nay có hơn mười ba nghìn món. Việc một viện như vậy dựng nên câu chuyện về thời trang tiên phong Nhật không phải ngẫu nhiên. Muốn thấy các nhà thiết kế ấy đã thay đổi điều gì, người ta cần biết rõ họ đã đứng trước điều gì.
Barbican nêu mục tiêu của triển lãm: tìm hiểu sự nhạy cảm riêng của thiết kế Nhật, và quan niệm về cái đẹp được thể hiện qua quần áo.
Ba người mở đường, nhiều người nối tiếp
Danh sách nhà thiết kế bắt đầu bằng ba cái tên: Issey Miyake, Rei Kawakubo, Yohji Yamamoto. Theo Barbican, cuối thế kỷ 20, những nhà thiết kế Nhật như họ đã định nghĩa lại chính nền tảng của thời trang.
Nhưng triển lãm không dừng ở đó. Tiếp theo là Junya Watanabe, Jun Takahashi, Tao Kurihara. Rồi Kenzo Takada, Hiroki Ohya, ZUCCA, Kosuke Tsumura, Fumito Ganryu, Akira Naka, Taro Horiuchi, Mikio Sakabe. Rồi những nhãn như Matohu, mintdesigns, minä perhonen, Anrealage, Somarta, Né-Net, Sacai. Naoki Takizawa có mặt với tư cách người thiết kế cho nhà Issey Miyake.
Chi tiết cuối ấy đáng dừng lại. Một nhà mốt tiếp tục sống khi người sáng lập đã trao việc cho người khác. Thời trang ở đây không còn là câu chuyện của vài thiên tài đơn lẻ, mà là một dòng chảy có người đi trước, người đi sau.
Đọc danh sách từ đầu đến cuối, có thể thấy ba mươi năm trong một hơi thở. Những người từng bị coi là kẻ phá lệ đã trở thành nền móng cho thế hệ kế tiếp tự đặt câu hỏi của mình.
Vì sao gọi là cái đẹp của tương lai
Tựa đề chọn chữ beauty, cái đẹp, chứ không phải style hay trend. Đó là một chữ nặng. Nó gợi rằng điều các nhà thiết kế này đưa ra không chỉ là một kiểu dáng mới, mà một quan niệm khác về điều gì đáng được coi là đẹp.
Chữ future, tương lai, cũng đáng suy nghĩ. Năm 2010, những gì Miyake, Kawakubo và Yamamoto làm từ đầu thập niên 1980 đã gần ba mươi năm tuổi. Vậy mà triển lãm vẫn gọi chúng là tương lai. Có lẽ vì những câu hỏi họ đặt ra về cơ thể, về vải, về khoảng trống giữa áo và người vẫn chưa được trả lời xong.
Một triển lãm như vậy cũng nói về người xem. Ở London, khán giả châu Âu được mời nhìn lại chính thời trang của mình qua con mắt của những người đến từ nơi khác. Quy ước bỗng không còn tự nhiên như trước.
Điều đáng nhớ ở Future Beauty vì thế không nằm ở một bộ đồ cụ thể. Nó nằm ở cách triển lãm cho thấy cái mới vận hành: không phải bằng cách xoá cái cũ, mà bằng cách đặt lại cho nó những câu hỏi nó chưa từng nghe.
Fashion as Design