Essays · Photography
LaToya Ruby Frazier. The Notion of Family.
Một nơi chốn không chỉ ở quanh ta. Nó ở trong ta.
Aperture · Aperture
Braddock, một thị trấn thép
Braddock là một thị trấn nhỏ ở bang Pennsylvania, nằm bên thung lũng sông Monongahela, ngoại vi Pittsburgh. Năm 1873, Andrew Carnegie cho xây ở đây nhà máy thép Edgar Thomson. Suốt hơn một thế kỷ, đời sống Braddock xoay quanh lò cao.
Rồi ngành thép suy giảm. Việc làm biến mất. Dân số giảm. Những con phố từng đông đúc có nhiều nhà bỏ trống. Braddock ngày nay là một thị trấn phần lớn cư dân là người da đen, chịu tác động lâu dài của ô nhiễm công nghiệp và của sự bỏ rơi về kinh tế.
LaToya Ruby Frazier sinh ra và lớn lên ở đó. Bà bắt đầu chụp ảnh gia đình mình từ khi còn là một thiếu niên. Loạt ảnh The Notion of Family kéo dài từ năm 2001 đến năm 2014, và được Aperture in thành sách năm 2014, sau khoảng mười hai năm làm việc.
Ba thế hệ phụ nữ
Trung tâm của loạt ảnh là ba người: bà ngoại của Frazier, bà Ruby; mẹ của Frazier; và chính Frazier. Ba thế hệ, ba cơ thể, cùng một thị trấn.
Bà Ruby không thích bị chụp. Bà thường bảo cháu mình đi mà chụp chính mình. Frazier làm đúng như vậy. Lời từ chối của bà trở thành điểm khởi đầu cho những bức chân dung tự hoạ, và cho một cách làm ảnh trong đó người chụp không đứng ngoài câu chuyện.
Người mẹ của Frazier thì khác. Bà tham gia tích cực vào việc làm ảnh. Nhiều tấm là kết quả của sự cộng tác giữa hai mẹ con: cùng chọn chỗ đứng, cùng dựng khung hình. Quan hệ quyền lực quen thuộc giữa người chụp và người bị chụp vì vậy bị đặt lại. Người trong ảnh không chỉ là đối tượng. Họ là đồng tác giả.
Các tấm ảnh là ảnh đen trắng, theo truyền thống nhiếp ảnh tư liệu cổ điển. Nhưng cách dùng truyền thống ấy lại mới. Nhiếp ảnh tư liệu thường do người ngoài đến chụp một cộng đồng. Ở đây, người chụp là người trong nhà.
Lịch sử viết lên cơ thể
The Notion of Family không chỉ là album gia đình. Nó là lịch sử của một nơi chốn, được kể qua những cơ thể sống ở đó. Bệnh tật, mệt mỏi, những căn phòng chật, những bức tường cũ: tất cả là dấu vết của một thị trấn công nghiệp đang tàn.
Cha dượng của bà Ruby làm cả đời trong nhà máy Edgar Thomson, công việc là phá và dựng lại lò, dọn kim loại và xỉ tràn ra. Thế hệ của bà Ruby lớn lên khi Braddock còn thịnh. Thế hệ của Frazier lớn lên khi mọi thứ đã sụp.
Năm 2010, Trung tâm Y tế Đại học Pittsburgh đóng cửa bệnh viện của Braddock và chuyển đi nơi khác, tới khu vực khá giả hơn. Frazier chụp lại quá trình các toà nhà bệnh viện bị phá dỡ. Với một thị trấn đã mất nhà máy, việc mất bệnh viện là thêm một mất mát lớn. Trong ảnh, những đống gạch vụn đứng cạnh những gương mặt người.
Loạt ảnh vì vậy đặt ra những câu hỏi rộng hơn gia đình: về sự thuộc về một cộng đồng, về trách nhiệm của các thiết chế với những nơi họ bỏ lại, về di sản của phân biệt chủng tộc và suy thoái kinh tế ở những thị trấn nhỏ nước Mỹ.
Vì sao loạt ảnh này ở lại
Năm 2022, Phòng trưng bày Quốc gia Hoa Kỳ ở Washington mua lại loạt ảnh The Notion of Family. Một album gia đình ở Braddock đi vào bộ sưu tập quốc gia. Đó là một sự dịch chuyển đáng kể: câu chuyện của những người thường bị bỏ ra ngoài lịch sử chính thức giờ được lưu giữ cạnh những tác phẩm kinh điển.
Chụp gia đình mình là một truyền thống lâu đời trong nhiếp ảnh. Sally Mann chụp các con trong trang trại ở Virginia, nơi thiên nhiên và tuổi thơ quấn vào nhau. Frazier đưa truyền thống ấy vào một bối cảnh khác hẳn: một thị trấn công nghiệp, nơi đất và không khí mang dấu vết của lò cao, và nơi gia đình là cách để chống lại sự xoá sổ.
The Notion of Family cho thấy một điều giản dị: lịch sử không chỉ nằm trong sách. Nó nằm trong những căn nhà, những lá phổi, những tấm ảnh chụp một người bà không muốn bị chụp.
Photography