Essays · Modern Art
Marcel Duchamp, Richard Hamilton. The Bride Stripped Bare by Her Bachelors, Even (The Large Glass).
Một tác phẩm có thể được làm lại từ ghi chép.
Tate · Tate
Cỗ máy tình ái trên hai tấm kính
Tên đầy đủ của tác phẩm là La Mariée mise à nu par ses célibataires, même, tạm dịch Cô dâu bị các chàng độc thân lột trần, thậm chí. Người ta quen gọi nó là The Large Glass, Tấm Kính Lớn.
Tác phẩm chia làm hai nửa theo chiều ngang. Nửa trên là lãnh địa của Cô dâu. Nửa dưới là bộ máy của các chàng độc thân. Tate mô tả nó như sơ đồ của một cỗ máy làm tình đầy mỉa mai, phức tạp lạ thường, trong đó hai phần đực và cái chỉ liên lạc qua hai hệ tuần hoàn và không bao giờ chạm nhau.
Ở nửa dưới là chín Khuôn Đực, chín hình rỗng đứng thành hàng, mỗi khuôn một nghề: kỵ binh, hiến binh, người hầu, cậu bé giao hàng, phụ bếp, linh mục, người lo tang, trưởng ga, cảnh sát. Cạnh đó là Máy Xay Sô Cô La, Cối Nước, những cái Rây, và ở góc phải là các Nhân Chứng Nhãn Khoa, vẽ bằng lớp bạc cạo đi chỉ chừa lại nét. Nửa trên là Cô dâu, những Tấm Lưới, một vệt Dải Ngân Hà, và chín lỗ khoan đánh dấu những Phát Bắn.
Duchamp muốn tránh mọi dính líu với hội hoạ truyền thống. Ông không vẽ trên toan. Ông dùng kính, dây chì uốn theo nét vẽ, lá chì, sơn dầu, vecni, và bụi.
Tám năm và một vết nứt
Duchamp bắt đầu làm tấm kính ở New York vào tháng 9 năm 1915, làm từng đợt cho đến tháng 2 năm 1923, khi ông lên đường sang châu Âu và tuyên bố nó dứt khoát chưa hoàn thành. Từ giữa năm 1912, phần lớn tác phẩm của ông đã là những nghiên cứu cho từng bộ phận của tấm kính.
Walter Arensberg mua nó năm 1918. Khi ông chuyển về Los Angeles năm 1921, ông bán lại cho Katherine S. Dreier để tấm kính ở lại New York và Duchamp làm tiếp được.
Năm 1926, trên đường về từ lần triển lãm đầu tiên ở Brooklyn Museum, tấm kính bị vỡ. Nhiều năm sau người ta mới mở thùng và phát hiện. Năm 1936, Duchamp tự tay sửa nó: ông kẹp các mảnh vỡ giữa hai tấm kính dày hơn, giữ bằng khung kim loại. Những đường nứt ở lại trong tác phẩm. Sau khi Dreier mất năm 1952, tấm kính về Philadelphia Museum of Art và nằm ở đó đến nay.
Năm 1934, Duchamp phát hành The Green Box, một hộp dẹt chứa 94 tài liệu rời xếp không theo thứ tự nào: ảnh, hình vẽ, ghi chép tay. Năm 1967 thêm 79 ghi chép nữa trong The White Box. Những mẩu giấy ấy là chìa khoá để hiểu tấm kính.
Dựng lại từ một hộp giấy
Năm 1966, Arts Council nhờ Richard Hamilton tổ chức một cuộc triển lãm lớn về Duchamp tại Tate Gallery. Bản gốc quá mong manh để cho mượn. Dùng ảnh thì không đủ. Hamilton quyết định làm lại tấm kính theo kích thước thật.
Trước đó đã có một bản sao của Ulf Linde làm năm 1961 cho Moderna Museet ở Stockholm, nhưng Linde làm theo ảnh, chưa từng thấy bản gốc, và bản của ông sai ở vài chỗ. Hamilton chọn đường khác. Ông không làm theo ảnh. Ông đi theo The Green Box, lần lại từng giai đoạn mà Duchamp đã đi để ra được tấm kính. Việc này làm tại khoa Mỹ thuật của Đại học Newcastle upon Tyne, nơi ông đang dạy.
Bước đầu tiên là dựng một bản vẽ phối cảnh đủ kích thước cho nửa dưới, từ những số đo trong ghi chép. Hamilton phải làm hàng chục bản nghiên cứu phối cảnh, căng chỉ theo các điểm tụ. Ông làm lại hai tấm kính nghiên cứu của Duchamp để quen tay với chất liệu, rồi làm thêm hai tấm mà Duchamp chưa từng cần: một tấm cho những cái Rây, để thử quy trình nuôi bụi được mô tả trong ghi chép, và một tấm cho các Nhân Chứng Nhãn Khoa.
Nửa trên tự do hơn, nên đường viền lấy từ ảnh. Chín Phát Bắn được định vị theo ghi chép và số đo trên tấm kính ở Philadelphia. Duchamp từng xác định chúng bằng cách bắn que diêm nhúng sơn từ một khẩu pháo đồ chơi.
Bản sao đúng với ý định
Hamilton cố ý không chép dáng vẻ hiện tại của bản gốc, với những vết nứt và hư hại theo năm tháng. Ông làm tấm kính như lúc nó được nghĩ ra, chấp nhận rằng nó cũng sẽ đổi khác theo thời gian. Có một điều khác hẳn: tấm kính mới làm bằng kính cường lực, nên sẽ không bao giờ nứt.
Việc dựng lại mất đúng một năm. Nhà sưu tập William N. Copley, bạn của cả hai người, trả tiền vật liệu và, theo gợi ý của Hamilton, trả cho Duchamp một khoản bằng như thế làm thù lao. Khi Duchamp sang London dự khai mạc, ông ký sau tấm kính một dòng tiếng Pháp: pour copie conforme, cho một bản sao trung thành.
Tấm kính được trưng trong triển lãm The Almost Complete Works of Marcel Duchamp tại Tate tháng 6 và 7 năm 1966. Copley tặng nó cho Tate năm 1975. Theo hồ sơ của Tate, tấm kính dưới được làm lại năm 1985.
Cùng những năm ấy, Duchamp cũng cho làm lại các readymade đã mất, trong đó có Fountain. Ông có vẻ ít quan tâm đến bản duy nhất hơn là việc ý tưởng tiếp tục được nhìn thấy. The Large Glass ở Tate là minh chứng rõ nhất: một tác phẩm sống sót nhờ ghi chép của chính nó.
Modern Art