Essays · Photography

Nan Goldin. The Ballad of Sexual Dependency.

Mỗi tấm ảnh hiện vài giây, rồi đi. Người ở lại trong ta.

Nan Goldin, The Ballad of Sexual Dependency: ảnh màu chụp bạn bè và người yêu trong không gian riêng, trích từ loạt trình chiếu slide

Courtesy the Museum of Fine Arts, Houston · Aperture


Một cuốn nhật ký bằng slide

The Ballad of Sexual Dependency là một buổi trình chiếu. Hơn bảy trăm ảnh màu hiện lên lần lượt trên màn, mỗi ảnh chừng ba đến bốn giây, kèm một dải nhạc. Toàn bộ kéo dài khoảng bốn mươi phút.

Ảnh được chụp từ giữa thập niên 1970 đến giữa thập niên 1980, ở Boston, ở Berlin, ở khu Lower East Side của New York. Người trong ảnh là bạn bè, người yêu, những người Goldin sống cùng và đi chơi cùng. Họ ở trong phòng ngủ, phòng tắm, quán bar, trên giường, trước gương.

Goldin từng gọi tác phẩm này là cuốn nhật ký bà cho người khác đọc. Bà không chụp từ bên ngoài như một phóng viên. Bà ở bên trong, là một phần của chính những gì bà chụp.

Tác phẩm không đứng yên. Qua nhiều năm, Goldin thay đổi thứ tự, thêm bớt ảnh, đổi nhạc. Mỗi lần chiếu là một phiên bản của cùng một cuốn nhật ký.

Nhạc là một nửa tác phẩm

Tên tác phẩm lấy từ một bài hát trong vở Nhạc kịch ba xu của Bertolt Brecht và Kurt Weill. Âm nhạc không đi kèm cho vui. Nó dẫn nhịp, đặt tâm trạng, và nối những bức ảnh đơn lẻ thành từng đoạn cảm xúc.

Dải nhạc trải từ Velvet Underground tới Maria Callas, từ James Brown tới Dean Martin, có cả Petula Clark, Dionne Warwick, Yoko Ono, Klaus Nomi, Ennio Morricone. Nhạc opera đứng cạnh nhạc soul, nhạc pop thập niên 1960 đứng cạnh nhạc post punk. Sự pha tạp ấy giống chính cộng đồng trong ảnh: nhiều nguồn gốc, nhiều giọng, sống chung trong cùng những căn phòng.

Năm 2009, nhà phê bình âm nhạc Greil Marcus viết cho tạp chí Aperture một bài về phần nhạc của The Ballad. Ông nghe lại những bài có trong đó, rồi thử tưởng tượng những bài còn thiếu, những bài có thể đã vang lên trong các căn phòng ấy. Cách đọc của ông cho thấy The Ballad có thể được nghe như một album, không chỉ được xem như một bộ ảnh.

Marcus đọc tác phẩm như lịch sử của một gia đình được dựng lại: không phải gia đình ruột thịt, mà gia đình do chính những người trong ảnh chọn nhau.

Chụp để không quên

Nan Goldin sinh năm 1953 ở Washington. Năm bà mười một tuổi, chị gái bà tự tử. Bà bắt đầu chụp ảnh từ năm mười tám tuổi. Nhiều người viết về Goldin cho rằng việc chụp liên tục những người thân yêu, với bà, là một cách để không mất họ thêm lần nữa.

Ảnh của bà không né những điều khó nói. Có tình yêu, có dục vọng, có lệ thuộc, có bạo lực, có cô đơn. Có cả chính Goldin, với vết bầm trên mặt. Không có gì được làm đẹp. Ánh đèn flash gắt, màu đậm, bố cục vội.

Goldin chụp chính mình với cùng một sự thẳng thắn như khi chụp người khác. Bà không đứng ở vị trí an toàn của người cầm máy. Điều đó làm cho những bức ảnh về người khác trở nên đáng tin hơn: người chụp cũng chịu để mình bị nhìn.

Về sau, nhiều người trong ảnh đã mất, phần lớn trong những năm đại dịch AIDS. Cuốn nhật ký vì thế thành một bản ghi chép về một cộng đồng không còn nữa.

Từ quán bar tới bảo tàng

The Ballad bắt đầu được chiếu ở những nơi rất gần với thế giới trong ảnh: câu lạc bộ, không gian nghệ thuật nhỏ ở New York. Người xem đôi khi chính là người trong ảnh.

Năm 1985, tác phẩm được đưa vào Whitney Biennial. Năm 1986, Aperture in nó thành sách. Từ một buổi chiếu cho bạn bè, nó trở thành một trong những tác phẩm nhiếp ảnh được bàn đến nhiều nhất của thời kỳ ấy.

Điều khiến nó còn sức nặng hôm nay không phải là sự táo bạo. Đó là sự gần gũi. Cũng như The Sleepers của Sophie Calle, The Ballad đưa người xem vào chỗ riêng tư nhất: chiếc giường, căn phòng, một người vừa thức dậy. Nhưng Goldin không đứng ngoài quan sát. Bà nằm trong đó.



Thành viên Penta