Essays · Photography

Naoya Hatakeyama. Lime Works.

Trước khi thành phố đứng lên, nó là bụi trên mái nhà máy.

Naoya Hatakeyama, Lime Works: nhà máy đá vôi phủ bụi trắng với ống dẫn và băng chuyền, ánh đèn cam trong sương

Khoảng ba mươi nhà máy

Lime Works là loạt ảnh màu Naoya Hatakeyama làm trong những năm đầu thập niên 1990. Ông đi tới các mỏ đá vôi, nhà máy vôi và nhà máy xi măng ở khoảng ba mươi địa điểm trên khắp nước Nhật, từ Hokkaido ở phía bắc tới Okinawa ở phía nam.

Loạt ảnh in thành sách lần đầu năm 1996, do nhà xuất bản Synergy ở Tokyo phát hành. Sách nhanh chóng hết và được in lại nhiều lần sau đó. Bảo tàng Getty ở Los Angeles giữ một tấm trong loạt, Lime Works #46101.

Nhiều tấm là những khung ngang rộng, chụp lúc chạng vạng hoặc lúc rạng sáng. Nhà xưởng hiện lên với màu xám xanh. Từ cửa sổ và cửa ra vào hắt ra những đốm đèn cam ấm. Ống dẫn, tháp, băng chuyền, đường hầm nối nhau như một thành phố nhỏ không có người.

Một lớp bụi trên mọi thứ

Điều người xem nhận ra đầu tiên là màu trắng. Bụi đá vôi phủ lên mái, lên tường, lên lan can, lên mặt đất. Nó làm các cạnh sắc của thép mềm đi. Nó làm cả khung hình có vẻ như vừa có tuyết.

Bụi ấy không phải hiệu ứng. Nó là phần vật chất bị nghiền ra trong quá trình biến đá thành vôi và xi măng, rồi bay lên và đọng lại. Nhà máy tự ghi dấu hoạt động của mình lên chính thân nó.

Hatakeyama chọn những giờ ánh sáng yếu, khi đèn trong nhà máy còn bật. Ảnh vì vậy có độ mịn và độ tĩnh gần như tranh. Không có tiếng máy, không có khói động, không có công nhân. Chỉ có bề mặt, và lớp bụi trên bề mặt.

Nhìn lâu, người xem bắt đầu đọc được lớp bụi. Chỗ dày là chỗ đá đi qua nhiều. Chỗ mỏng là chỗ gió thổi đi. Mái nhà trắng hơn tường. Mặt đất trắng hơn cả. Bức ảnh thành một tấm bản đồ về nơi vật liệu đã chạm vào.

Từ mỏ đá tới thành phố

Nhật Bản thiếu nhiều loại khoáng sản, nhưng đá vôi thì có nhiều. Đá vôi là nguyên liệu của xi măng, và xi măng là nguyên liệu của bê tông. Những toà nhà, cây cầu, đường cao tốc của các đô thị Nhật phần lớn đi ra từ những nơi như Hatakeyama chụp.

Lime Works vì vậy nhìn thành phố từ đầu kia. Thay vì chụp toà tháp đã xây, ông chụp nơi vật liệu của toà tháp đang được làm ra. Mỏ đá là chỗ núi bị lấy đi. Thành phố là chỗ núi được dựng lại ở dạng khác. Nhà máy nằm ở giữa.

Cách nhìn này chạy suốt các loạt sau của ông. Trong Blast, bắt đầu từ năm 1995, ông quay lại mỏ đá để chụp khoảnh khắc đá bị nổ ra khỏi vách. Nếu Blast là nhịp nhanh nhất của chu trình, thì Lime Works là nhịp chậm nhất: vật liệu đang nằm chờ, đang được nghiền, đang nguội.

Một vùng quê làm bằng đá

Hatakeyama sinh năm 1958 ở Rikuzentakata, một thành phố ven biển đông bắc, trong một vùng giàu đá vôi. Tuổi nhỏ của ông gắn với những bến cảng nơi đá được chất lên tàu, và với một người cha có thời làm ở nhà máy xi măng.

Lime Works không nói những điều này. Không có chú thích tiểu sử nào trong khung ảnh. Nhưng sự kiên nhẫn của loạt ảnh, việc đi khắp đất nước chỉ để tìm những nhà máy vôi, cho thấy chất liệu ấy không xa lạ với người chụp.

Người ta thường xem nhiếp ảnh công nghiệp là lạnh, như ảnh của Bernd và Hilla Becher xếp tháp nước thành từng hàng. Lime Works ấm hơn. Ánh đèn cam, giờ chạng vạng, lớp bụi mịn làm các nhà máy trông như những nơi có người sống, dù không ai xuất hiện.



Thành viên Penta