Essays · Contemporary Art

Random International. Rain Room.

Mưa lùi lại quanh ta. Nhưng mùi của mưa thì không.

Random International, Rain Room: người đứng giữa màn mưa nhân tạo trong phòng tối, mưa ngừng rơi quanh thân họ, một ngọn đèn chiếu từ xa

Một cơn mưa biết ta đang ở đâu

Rain Room là một sắp đặt Random International làm năm 2012. Đó là một vùng mưa nhân tạo rộng khoảng 100 mét vuông, rơi liên tục từ trần xuống một mặt sàn lưới.

Người xem bước vào cơn mưa. Và mưa ngừng rơi ở đúng nơi họ đứng. Khi họ bước tiếp, khoảng trống khô di chuyển theo, như một chiếc ô vô hình. Phía sau họ, mưa lại rơi.

Để làm được điều đó, studio dùng những camera theo dõi ba chiều gắn phía trên, nhận biết vị trí và chuyển động của từng người. Phần mềm viết riêng điều khiển những van điện từ, bật tắt dòng nước qua những tấm ngói nhựa đúc gắn trên dầm thép. Một hệ thống quản lý nước thu nước rơi xuống sàn lưới để dùng lại.

Tất cả những bộ phận ấy được giấu đi. Người xem chỉ thấy mưa, một nguồn sáng duy nhất chiếu từ xa, và chính họ đứng khô giữa màn nước.

The Curve, London

Tác phẩm ra mắt tại The Curve, không gian triển lãm dài và cong của Barbican Centre ở London, từ 3 tháng 10 năm 2012 đến 4 tháng 3 năm 2013. Triển lãm có sự hỗ trợ của Maxine and Stuart Frankel Foundation for Art và Arts Council England.

Sau London, Rain Room đi tới nhiều nơi: MoMA ở New York, LACMA ở Los Angeles, Yuz Museum ở Thượng Hải, Sharjah Art Foundation ở Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, Museum of Contemporary Art ở Busan, Melbourne, và Maxine and Stuart Frankel Foundation for Art ở Michigan.

Mỗi nơi, tác phẩm được dựng lại cho vừa không gian, nhưng nguyên tắc không đổi: một cơn mưa luôn nhường chỗ cho người.

Điều khiển hay bị theo dõi

Random International mô tả tác phẩm bằng một ý khá rõ: sự hiện diện của con người ngăn mưa rơi, và qua đó tác phẩm nhìn vào cách mối quan hệ giữa con người với nhau và với tự nhiên ngày càng đi qua công nghệ.

Nhìn từ bên ngoài, Rain Room trông như một phép màu. Người xem có cảm giác mình ra lệnh cho mưa. Nhưng thật ra chính máy móc đang quan sát họ, từng bước, từng cử động. Chiếc ô vô hình chỉ tồn tại vì camera không rời mắt khỏi người đứng dưới nó.

Người bước chậm thì khô. Người chạy thì ướt, vì hệ thống cần thời gian để phản ứng. Tác phẩm dạy người xem đi theo nhịp của máy mà họ không nhận ra. Và đó có lẽ là điều đáng nghĩ nhất: sự tự do trong Rain Room là một sự tự do được tính toán.

Vì sao cơn mưa ấy còn ở lại

Rain Room trở thành một trong những tác phẩm sắp đặt được nhắc tới nhiều nhất của thập niên 2010. Nó sinh ra đúng lúc điện thoại có camera tốt và mạng xã hội bắt đầu định hình cách người ta đi bảo tàng. Một người đứng khô giữa mưa là một bức ảnh ai cũng muốn chụp.

Nhưng nếu bỏ đi lớp hình ảnh ấy, điều còn lại vẫn đáng chú ý. Tác phẩm dùng một thứ rất quen, mưa, và thay đổi đúng một quy luật: mưa không chạm vào ta. Chỉ một thay đổi ấy đủ để người xem nhìn lại mưa như lần đầu.

Nó đứng cùng dòng với mặt trời nhân tạo của Olafur Eliasson ở Tate Modern, cũng ở London, cũng đem thời tiết vào trong nhà. Eliasson để người xem nằm dưới một thứ không thể chạm tới. Random International để người xem đi giữa một thứ không chạm tới họ.

Bước ra khỏi phòng, trời London có thể đang mưa thật. Mưa ấy không lùi lại cho ai. Và người xem, lần đầu tiên sau một lúc lâu, để nó rơi lên mình.



Thành viên Penta