Essays · Contemporary Art

teamLab Borderless: MORI Building DIGITAL ART MUSEUM.

Một nơi không có bản đồ, chỉ có đường đi.

teamLab Borderless: căn phòng tối phủ ánh sáng số, những dòng hoa và màu chảy trên tường và sàn quanh người xem

© teamLab · teamLab (official site)


Một bảo tàng không có bản đồ

teamLab là một tập thể nghệ thuật ở Tokyo, gồm nghệ sĩ, lập trình viên, kỹ sư và kiến trúc sư. Năm 2018, họ mở teamLab Borderless ở khu Odaiba, Tokyo, cùng tập đoàn Mori Building. Tên đầy đủ là MORI Building DIGITAL ART MUSEUM: teamLab Borderless.

Cách teamLab mô tả nơi này rất ngắn: một thế giới của những tác phẩm không có ranh giới, một bảo tàng không có bản đồ. Người đến không nhận lối đi được đánh số. Không có mũi tên chỉ hướng. Họ bước vào một hành lang tối, và từ đó tự chọn.

Bảo tàng gây tiếng vang ngay từ đầu. Theo tư liệu teamLab tập hợp, năm 2021 nơi này được Guinness ghi nhận là bảo tàng đón nhiều khách nhất thế giới trong số các bảo tàng dành riêng cho một nhóm hay một nghệ sĩ. Sau đó bảo tàng ở Odaiba đóng cửa. Ngày 9 tháng 2 năm 2024, teamLab Borderless mở lại ở Azabudai Hills, một khu phức hợp mới ở trung tâm Tokyo.

Tác phẩm rời khỏi phòng

Ở một bảo tàng thông thường, mỗi tác phẩm có chỗ của nó. Bức tranh treo trên tường, bức tượng đứng trên bệ, người xem đi từ vật này sang vật khác. teamLab Borderless làm ngược lại. Tác phẩm là ánh sáng chiếu từ máy, điều khiển bằng phần mềm, và phần mềm cho phép chúng di chuyển.

Một dòng hoa có thể bắt đầu ở phòng này rồi lan ra hành lang. Một đàn chim ánh sáng có thể bay qua một tác phẩm khác và làm nó đổi màu. teamLab mô tả rằng các tác phẩm giao tiếp với nhau, ảnh hưởng lẫn nhau, có lúc hoà vào nhau. Người xem cũng là một phần của hệ thống: chạm tay, đứng yên, đi qua, tất cả đều làm hình ảnh thay đổi.

Ở Azabudai Hills, bảo tàng có những khu mang tên riêng: Bubble Universe với những quả cầu ánh sáng, Future Park nơi trẻ em vẽ những sinh vật rồi thấy chúng sống dậy trên tường, và EN TEA HOUSE, phòng trà nơi hoa nở trong chén. Mỗi mùa lại có tác phẩm mới xuất hiện rồi rút đi.

Vì hình ảnh luôn được phần mềm sinh ra theo thời gian thực, không có hai lần đến nào giống nhau. Tác phẩm không lặp lại. Nó chỉ tiếp diễn. Người quay lại lần thứ hai sẽ không tìm thấy đúng thứ mình nhớ. Họ chỉ tìm thấy một phiên bản khác, cùng họ nhưng khác dáng. Có người vì thế mà đến nhiều lần, như quay lại một khu vườn vào những mùa khác nhau để xem nó đã đổi thế nào.

Cơ thể như cách đọc

teamLab viết rằng con người hiểu thế giới qua cơ thể, qua việc đi lại tự do và tạo quan hệ với người khác, và rằng cơ thể có cảm nhận thời gian riêng. Borderless được dựng trên ý đó. Không phải nhìn từ xa, mà đi vào, đứng giữa, để ánh sáng chạy qua người.

Đó cũng là điều khiến nơi này gây tranh luận. Có người thấy nó là nghệ thuật cho số đông, đẹp để chụp ảnh hơn là để nghĩ. Có người thấy nó mở ra một kiểu bảo tàng mới, nơi ranh giới giữa tác phẩm, người xem và không gian không còn rõ. Cả hai cách nhìn đều có lý.

Nó gần với những căn phòng gương của Yayoi Kusama, như The Souls of Millions of Light Years Away, nơi người xem đứng giữa vô số đốm sáng và mất cảm giác về tường. Nhưng Kusama giữ người xem trong một phòng kín. teamLab mở tất cả các cửa.

Theo số liệu teamLab công bố, năm 2025 bảo tàng ở Azabudai Hills đón khoảng 1,69 triệu lượt khách. Mỗi người mang về một con đường riêng, vì không ai đi theo cùng một bản đồ.



Thành viên Penta