Essays · Contemporary Art

Tribute in Light.

Một chỗ trống cũng có hình dạng.

Tribute in Light: hai cột sáng xanh nhạt rọi thẳng lên bầu trời đêm Manhattan

Hai cột sáng

Mỗi năm vào đêm 11 tháng 9, từ lúc chạng vạng đến bình minh, hai cột sáng xanh nhạt rọi thẳng lên trời phía nam Manhattan. Chúng đứng song song, gần nhau, cao vượt mọi toà nhà xung quanh. Từ xa, chúng trông như hai toà tháp làm bằng ánh sáng.

Đó là Tribute in Light. Theo Bảo tàng và Đài tưởng niệm 11/9, mỗi cột được tạo bởi 44 bóng đèn xenon công suất 7.000 watt, tổng cộng 88 bóng, xếp thành hai hình vuông cạnh 48 feet, khoảng 14,6 mét. Mỗi hình vuông là một toà tháp vắng mặt. Tia sáng lên cao tới khoảng bốn dặm, và có thể nhìn thấy trong bán kính 60 dặm quanh hạ Manhattan.

Đèn được lắp trên mái một nhà để xe, Battery Parking Garage, nằm ở phía nam khu tưởng niệm. Ban ngày, không có gì để thấy ngoài những hộp đèn xếp hàng trên mái bê tông. Chỉ khi trời tối và đèn bật lên, tác phẩm mới hiện ra, và cả thành phố cùng nhìn thấy nó.

Một tác phẩm của nhiều người

Sau ngày 11 tháng 9 năm 2001, nhiều nghệ sĩ và nhà thiết kế cùng lúc nghĩ đến một ý tưởng gần giống nhau: dựng lại hai toà tháp bằng ánh sáng. Hội Nghệ thuật Đô thị, Municipal Art Society, và tổ chức nghệ thuật công cộng Creative Time đã quy tụ họ về một dự án.

Danh sách những người đứng sau tác phẩm gồm hai nghệ sĩ Julian LaVerdiere và Paul Myoda, cùng John Bennett, Gustavo Bonevardi, Richard Nash Gould, và nhà tư vấn chiếu sáng Paul Marantz. Không ai trong số họ ký tên một mình. Đây là một tác phẩm được nghĩ ra song song, rồi gộp lại.

Lần đầu tiên Tribute in Light được thắp là vào dịp tròn sáu tháng sau sự kiện, tháng 3 năm 2002. Từ đó, nó trở lại mỗi năm vào đêm 11 tháng 9. Ngày nay, việc dựng đèn do Michael Ahern Production Services thực hiện.

Đài tưởng niệm không có vật chất

Phần lớn đài tưởng niệm được làm để tồn tại lâu: đá, đồng, tên khắc sâu. Tribute in Light làm điều ngược lại. Nó không có khối, không có bề mặt, không thể chạm vào. Creative Time gọi nó là một vật thay thế mơ hồ cho hai toà tháp đã vắng.

Chính sự thiếu vật chất ấy làm tác phẩm gần với nỗi mất mát hơn. Hai toà tháp không còn. Một khối đá thay thế sẽ khẳng định rằng có thứ gì đó đứng ở đó. Hai cột sáng thì chỉ cho thấy khoảng trống, và để nó phát sáng.

Ánh sáng cũng cần không khí để hiện hình. Tia đèn chỉ nhìn thấy được nhờ bụi, hơi nước, những hạt li ti trong đêm. Đêm có sương, cột sáng dày và rõ. Đêm trong, nó mảnh hơn. Tác phẩm mỗi năm một khác, tuỳ vào thời tiết của thành phố.

Trở về theo lịch

Một tác phẩm chỉ tồn tại một đêm mỗi năm có quan hệ đặc biệt với thời gian. Nó không bị quen mắt. Người dân New York không đi ngang qua nó mỗi ngày như đi qua một bức tượng. Họ chờ nó, như chờ một ngày giỗ.

Nhịp lặp lại ấy biến tác phẩm thành một nghi thức chung. Người ta ngước lên từ những con phố khác nhau, từ bên kia sông, từ cửa sổ căn hộ, và cùng thấy một thứ. Rồi sáng ra, đèn tắt. Bầu trời trở lại như cũ.

Có những tác phẩm ánh sáng khác cũng dùng đèn để nói về người đã khuất, như The Living Need Light, the Dead Need Music của The Propeller Group. Nhưng Tribute in Light đặc biệt ở chỗ nó không kể câu chuyện nào. Nó chỉ chiếu lên hai hình vuông, đúng chỗ, đúng đêm. Phần còn lại, người xem tự mang theo.



Thành viên Penta