Essays · Contemporary Art

Do Ho Suh. Staircase-III.

Một ngôi nhà có thể gấp lại và mang theo.

Do Ho Suh, Staircase-III: cầu thang bằng vải polyester đỏ trong suốt treo lơ lửng từ trần phòng trưng bày

Tate · Tate


Một cầu thang không để bước

Staircase-III là một cầu thang bằng vải. Theo hồ sơ của Tate, chất liệu là polyester và thép không gỉ. Vải đỏ, mỏng, trong suốt. Thép mảnh, giữ cho vải có hình. Kích thước khi trưng bày thay đổi theo không gian.

Cầu thang được treo lên, lơ lửng giữa phòng. Người xem đứng bên dưới, ngước nhìn. Họ thấy từng bậc, từng tay vịn, từng thanh chắn, tất cả đều bằng vải, và nhìn xuyên qua được. Ánh đèn trong phòng đi qua lớp polyester, nhuốm đỏ phần trần và tường phía sau.

Hình mẫu là cầu thang trong toà nhà nơi nghệ sĩ từng sống ở New York. Tate gắn tác phẩm với khu Chelsea ở Manhattan. Do Ho Suh đo đạc cầu thang ấy và may lại theo đúng kích thước thật.

Ông làm tác phẩm năm 2010. Tate mua nó năm 2011, bằng quỹ của Uỷ ban Sưu tầm châu Á Thái Bình Dương.

Đo một ngôi nhà bằng vải

Do Ho Suh sinh năm 1962 ở Seoul. Ông sang Mỹ đầu thập niên 1990 để học nghệ thuật, rồi ở lại làm việc giữa nhiều thành phố. Việc sống xa nhà trở thành đề tài chính của ông.

Từ cuối thập niên 1990, ông bắt đầu may lại những nơi mình từng ở. Trước hết là ngôi nhà truyền thống của cha mẹ ở Seoul, may bằng lụa. Sau đó là căn hộ ở New York, rồi những căn phòng, hành lang, cửa ra vào ở các thành phố khác. Tất cả đều theo tỉ lệ một với một.

Cách làm tỉ mỉ. Nghệ sĩ và cộng sự đo từng chi tiết của căn phòng thật: ổ điện, bản lề cửa, tay nắm, bậc thang. Rồi họ cắt vải, may, khâu đường viền, dựng khung. Kết quả là một bản sao đầy đủ nhưng không có trọng lượng.

Vì bằng vải, những ngôi nhà ấy gấp lại được. Chúng có thể xếp vào vali, gửi đi, dựng lên ở một bảo tàng khác. Một người rời nhà có thể mang theo ngôi nhà của mình, theo nghĩa đen.

Cầu thang là chỗ chuyển tiếp

Trong một ngôi nhà, cầu thang không phải là nơi để ở. Nó là nơi đi qua. Từ tầng này sang tầng khác, từ chỗ riêng tư ra chỗ chung, từ trong nhà ra ngoài phố. Ít ai dừng lại trên cầu thang. Nhưng ai cũng nhớ số bậc, chỗ bậc kêu, chỗ tay vịn bị mòn.

Chọn cầu thang là chọn đúng cái khoảnh khắc ở giữa. Người sống xa quê hiểu cảm giác ấy: không hẳn thuộc về nơi cũ, cũng chưa hẳn thuộc về nơi mới. Staircase-III treo lơ lửng, không chạm sàn, không nối với tầng nào. Nó là một lối đi không dẫn tới đâu.

Màu đỏ làm tác phẩm vừa rực vừa mềm. Nó không giống một bản vẽ kỹ thuật, cũng không giống một vật trang trí. Nó giống một ký ức được nhuộm màu: rõ từng đường nét, nhưng không thể chạm vào như vật thật.

Tate xếp tác phẩm vào chủ đề ký ức. Có lẽ đó là cách đọc gần nhất. Ký ức không đỡ được sức nặng của ta, nhưng nó giữ hình dáng của những nơi ta đã đi qua.

Vì sao đáng nhớ

Rachel Whiteread đổ bê tông vào cả một ngôi nhà ở London để giữ lại khoảng trống bên trong nó, trong tác phẩm House. Do Ho Suh làm ngược lại. Ông giữ lấy lớp vỏ, làm nó mỏng đến mức gần như tan vào không khí. Một bên nặng và đặc, một bên nhẹ và rỗng, nhưng cả hai đều hỏi: một ngôi nhà còn lại gì khi người ta rời đi?

Câu trả lời của Staircase-III rất nhẹ. Một cầu thang đỏ, treo lên, không ai bước lên được, nhưng ai đứng dưới cũng nhớ tới một cầu thang của riêng mình.



Thành viên Penta