Essays · Contemporary Art
Haegue Yang. Series of Vulnerable Arrangements, Voice and Wind.
Một cái tên trên chai không phải là nơi chốn.
Solomon R. Guggenheim Museum · Solomon R. Guggenheim Museum
Rèm, quạt và máy toả mùi
Series of Vulnerable Arrangements, Voice and Wind là một sắp đặt năm 2009 của Haegue Yang, nay thuộc bộ sưu tập của bảo tàng Solomon R. Guggenheim ở New York. Kích thước của nó thay đổi theo từng không gian.
Danh mục vật liệu đọc lên rất khô: rèm lá sách bằng nhôm, khung nhôm, quạt điện công nghiệp, máy toả mùi, và mùi. Không có gì được làm riêng cho tác phẩm. Tất cả đều là đồ mua được.
Rèm được treo thành những vách mỏng, chia căn phòng thành các lối đi. Quạt quay, làm các lá rèm khẽ lay. Giữa những lần lay ấy, mùi từ các máy toả lan ra. Người xem đi xuyên qua, nhìn qua khe rèm, và thấy những người khác chỉ qua từng dải hẹp.
Không có điểm nhìn chính. Không có vật trưng bày ở giữa phòng. Tác phẩm là tổng của gió, ánh sáng lọt qua khe, tiếng quạt và mùi.
Sáu cái tên
Guggenheim ghi rõ tên sáu mùi trong tác phẩm: Buddha Temple, Fresh Cut Grass, Rainforest, Ocean Mist, Cedar Wood và Eucalyptus. Chùa Phật, cỏ mới cắt, rừng mưa, sương biển, gỗ tuyết tùng, bạch đàn.
Đọc liền nhau, danh sách này giống một tấm bản đồ du lịch. Một ngôi chùa ở châu Á, một bãi cỏ ngoại ô, một khu rừng nhiệt đới, một bờ biển. Tất cả được sản xuất bằng hoá chất và bán trong những chiếc máy như nhau.
Theo bảo tàng, Yang đặt câu hỏi vì sao sản xuất hàng loạt lại cố bắt lấy những cảm giác vốn thay đổi, gắn với văn hoá, và khó nắm bắt. Mùi của một ngôi chùa không giống nhau ở hai nơi. Nó phụ thuộc vào gỗ, vào nhang, vào người thắp, vào mùa. Một chiếc máy không giữ được những điều đó. Nó chỉ giữ được cái tên.
Khi mùi Buddha Temple lan qua một tấm rèm nhôm trong phòng triển lãm ở New York, khoảng cách giữa cái tên và nơi chốn hiện ra rất rõ. Người xem ngửi thấy một thứ gì đó. Nhưng đó là gì thì mỗi người tự điền vào.
Đồ trong nhà, ra giữa phòng
Rèm và quạt là đồ của một căn nhà. Bảo tàng đọc chúng như một lời gợi nhắc tới khái niệm nhà, đồng thời là những vách ngăn chia không gian và tách người xem khỏi xung quanh, khỏi nhau.
Tác phẩm của Yang thường xoay quanh chuyện di chuyển, rời chỗ, sống giữa nhiều nơi. Rèm lá sách là thứ ta kéo xuống để giữ riêng tư. Quạt là thứ ta bật lên khi căn phòng quá ngột. Đưa chúng ra giữa một không gian công cộng, cái riêng tư bị bày ra, nhưng không kể câu chuyện của ai cụ thể.
Đó là lý do tác phẩm có chữ dễ tổn thương trong tên. Mọi thứ đều nhẹ. Rèm lay theo gió, mùi tan dần, ánh sáng đổi theo góc nhìn. Không có gì cố định. Sự sắp đặt chỉ đứng vững chừng nào quạt còn quay.
Ba giác quan trong một lối đi
Guggenheim mô tả tác phẩm như một môi trường nơi khứu giác, xúc giác và thị giác sụp vào nhau. Mắt thấy dải rèm, da cảm được gió, mũi nhận ra mùi. Không giác quan nào dẫn đường.
Điều này khiến Voice and Wind khó chụp ảnh. Một tấm ảnh chỉ giữ được rèm và quạt. Gió và mùi, hai phần quan trọng nhất, biến mất. Người chưa từng đứng trong phòng sẽ chỉ thấy một sắp đặt bằng nhôm.
Có lẽ vì vậy tác phẩm để lại một câu hỏi lâu hơn hình ảnh của nó. Những cái tên in trên chai mùi quanh ta, trong xe hơi, khách sạn, cửa hàng, đang hứa hẹn những nơi chốn nào? Và ta đã bao giờ thật sự đến đó chưa? Cùng loạt tác phẩm này, một phiên bản khác được bàn trong bài Version Utrecht.
Contemporary Art