Essays · Contemporary Art
Jorge Otero-Pailos. The Ethics of Dust.
Bụi không phải thứ bẩn. Bụi là thời gian đã lắng xuống.
courtesy Artangel · Artangel
Bức tường cổ nhất
Westminster Hall là phần cổ nhất còn lại của toà nhà Quốc hội Anh. Nó được William Rufus, con trai của William the Conqueror, cho xây và hoàn thành năm 1099. Mái vòm bằng gỗ kiểu hammer beam của nó, lắp dưới thời vua Richard II, là mái lớn nhất thuộc loại này ở Bắc Âu.
Toà nhà đã sống qua nhiều biến cố. Trận hoả hoạn năm 1834. Bom trong Thế chiến thứ hai. Trận sương khói lớn ở London năm 1952. Mỗi biến cố để lại một chút gì đó trên tường.
Năm 2016, cùng Artangel, nghệ sĩ Jorge Otero-Pailos được phép làm việc trực tiếp với bức tường phía đông của hội trường. Ông không vẽ lên đó. Ông không treo gì lên đó. Ông lấy một thứ đã có sẵn trên đó.
Phun lên, bóc ra
Cách làm rất đơn giản để mô tả. Latex dạng lỏng, trong mờ, được phun trực tiếp lên mặt tường đá. Khi khô lại, nó thành một lớp màng. Rồi lớp màng được bóc ra.
Khi bóc, latex mang theo những gì bám trên mặt đá: bụi, muội, chất ô nhiễm tích tụ qua nhiều thế kỷ. Bức tường được làm sạch. Còn tấm latex thì giữ lại toàn bộ lớp bẩn ấy, theo đúng hình dạng của từng viên đá, từng mạch vữa.
Tấm màn thành phẩm dài hơn 50 mét. Nó được treo từ mái xuống, song song với chính bức tường nó được lấy ra. Đèn chiếu từ phía sau, cùng ánh sáng tự nhiên từ những cửa sổ cao, làm tấm latex sáng lên màu hổ phách.
Người xem đứng giữa hai thứ: bức tường đã sạch, và tấm màn chứa những gì từng làm nó bẩn. Hai mặt của cùng một bề mặt. Một bên là đá, một bên là thời gian đã bám lên đá. Lần đầu tiên, người ta có thể nhìn chúng tách rời nhau, đứng cạnh nhau trong cùng một căn phòng.
Một nhà bảo tồn làm nghệ thuật
Otero-Pailos sinh năm 1971 ở Madrid. Ông vừa là nghệ sĩ, vừa là nhà bảo tồn di sản kiến trúc, phó giáo sư và giám đốc chương trình bảo tồn di tích tại Đại học Columbia. The Ethics of Dust không phải lần đầu ông làm việc này. Năm 2009, tại Venice Biennale, ông từng làm những tấm màng tương tự từ tường Cung điện Doge.
Tên tác phẩm mượn từ một cuốn sách của John Ruskin, The Ethics of the Dust. Ruskin là nhà phê bình người Anh thế kỷ 19, người phản đối việc cạo rửa mạnh tay bề mặt các công trình cổ. Với ông, bề mặt của một toà nhà cũ mang theo lịch sử của nó, và làm sạch quá mức là xoá đi lịch sử ấy.
Otero-Pailos đưa ý đó đi thêm một bước. Ông làm sạch bức tường, như một nhà bảo tồn. Nhưng ông không vứt bỏ thứ đã được lấy đi. Ông giữ nó, trưng bày nó, và gọi nó là tác phẩm.
Bụi như một bản lưu trữ
Theo Artangel, những bức tường đá vôi ở đây rất có thể giữ lại bụi của những biến cố lớn, trong đó có Thế chiến thứ hai và trận sương khói năm 1952. Không ai đọc được từng hạt. Nhưng người xem biết rằng chúng ở đó.
Điều này đổi cách ta nghĩ về bụi. Trong nhà, bụi là thứ cần lau. Ở đây, bụi là một bản lưu trữ không cần chữ. Nó ghi lại không khí của một thành phố qua nhiều thế kỷ, những gì con người đã đốt, đã thở ra, đã thải vào trời.
Tác phẩm mở cửa từ ngày 29 tháng 6 đến ngày 1 tháng 9 năm 2016. Rồi tấm màn được tháo xuống. Bức tường vẫn đứng đó, sạch hơn, và từ hôm ấy lại bắt đầu tích bụi mới.
Cũng như những cột nước sông băng trong Library of Water của Roni Horn, tấm màn này là một mẫu vật. Nó giữ lại một thứ bình thường vẫn biến mất mà không ai để ý.
Contemporary Art